Çevreci savunma teknolojileri, ASFAT’ın Antalya’da düzenlenen COP31 kapsamında tanıttığı çalışmaların odağında yer aldı. ASFAT Genel Müdür Müşaviri Fırat Kılıç; havadan su ve elektrik üreten cihazlar, sodyum bazlı batarya, hidrojen yakıtlı gemi ve geri dönüşüm projeleri hakkında bilgi verdi. Kılıç, güçlü savunma kapasitesiyle temiz bir gezegen hedefinin birlikte gerçekleştirilebileceğini söyledi.
COP31’in önemine değinen Kılıç, bir önceki konferansta fosil yakıtlar konusunda tam bir uzlaşmaya varılamadığını hatırlattı. Türkiye’nin ev sahipliğinde yapılan zirveden olumlu sonuçlar beklediklerini belirten Kılıç, ASFAT’ın çevresel sürdürülebilirliği savunma sanayisi çalışmalarının bir parçası olarak gördüğünü ifade etti. ASFAT, Türk Silahlı Kuvvetlerine 27 askeri fabrika ve 8 tersane aracılığıyla ürün ve hizmet sağlıyor.
Havadan su üreten cihazlar farklı kapasitelere sahip
Kılıç’ın tanıttığı havadan su üretim cihazı, askeri personelin zorlu coğrafyalardaki görevlerinde su ihtiyacını karşılamaya yönelik geliştirildi. Sistem, havadaki bağıl nemden su elde ediyor. ASFAT, 17 litrelik modellerden 25 bin litrelik kapasiteye ulaşan cihazlara kadar tasarım yapabiliyor.
Cihazlar elektrik şebekesine bağlanarak ya da şebekeden bağımsız biçimde çalışabiliyor; güneş enerjisinden yararlanabiliyor. Kılıç, elde edilen suyun pH değerinin yüksek olduğunu, sistemlerin askeri birliklerde, sahada ve deniz araçlarında kullanılabildiğini aktardı.
ASFAT’ın havadan elektrik üreten bir cihazı da bulunuyor. Kılıç, her iki sistemin de askeri kullanım düşünülerek geliştirildiğini ancak sivil alanlarda değerlendirilme imkânı olduğunu söyledi. Depremler sonrasında temiz su ve enerjiye erişimde ciddi sorunlar yaşanabildiğini belirten Kılıç, bu cihazların afet ve acil durumlarda da kullanılabileceğine dikkat çekti.
Sistemlerin havadaki sıcaklık farkı ve bağıl nemden yararlandığını kaydeden Kılıç, doğrudan emisyon oluşturmadıklarını ifade etti. Havadan elektrik üreten cihazın kendi enerji depolama sistemi bulunuyor. Belirli koşulların sağlanması hâlinde sivil kullanıma uygun olabilecek sistemlerin, özellikle afetlerde AFAD tarafından değerlendirilmesi gündeme gelebilir.
Sodyum bazlı batarya ve hidrojen yakıtlı gemi
ASFAT, insansız kara, deniz ve hava araçlarında kullanılan lityum bazlı bataryalara alternatif oluşturmak amacıyla sodyum bazlı bir batarya geliştirdi. Kılıç, bu ürünün AR-GE çalışmalarının tamamlandığını, doğaya zarar vermediğini ve hammaddesinin Türkiye’den kolayca temin edilebildiğini belirtti. Yerli üretimin dışa bağımlılığı azaltmayı ve yurt dışına döviz çıkışını önlemeyi amaçladığını söyleyen Kılıç, enerji depolama teknolojileri üzerindeki çalışmaların sürdüğünü, sistemleri daha verimli ve kullanışlı hâle getirmeyi hedeflediklerini kaydetti.
Deniz araçları üretiminin ASFAT’ın önemli faaliyet alanlarından biri olduğunu belirten Kılıç, milli savaş gemilerinin yanı sıra farklı deniz unsurlarının da üretildiğini aktardı. Türkiye Çevre Ajansı için deniz yüzeyi temizleme teknesi üretildiğini söyleyen Kılıç, çok yüksek gros tonaja sahip, süper tanker sınıfındaki büyük gemilerden birinin hidrojen yakıtlı olarak üretildiğini bildirdi. Hidrojenle çalışan geminin sıfır emisyonlu olduğunu, denizleri ve hava sahasını kirletmediğini ifade etti.
ASFAT’ın kendi tasarlayıp ürettiği ASBOT’lar da kamu ve güvenlik kuruluşlarına teslim edildi. Botlar Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü, Çevre Ajansı ve Emniyet Genel Müdürlüğü’ne verildi; ayrıca Orta Doğu ülkelerine ve Avrupa’ya ihraç edildi. Kılıç, ASBOT’ların kıyı güvenliğinin yanı sıra çevre ihlallerinin denetlenmesinde de kullanıldığını söyledi.
Atık lastikler savunma sanayisinde değerlendirilecek
ASFAT, atık lastiklerin ekonomiye kazandırılması için sıfır atık belgeli bir geri dönüşüm tesisi projesi yürütüyor ve tesisi yakın zamanda faaliyete geçirmeyi planlıyor. Kılıç, Türkiye’de yılda yaklaşık 50 milyon atık lastik ortaya çıktığını belirtti. Lastiklerin doğada yüzyıllarca çözünmeden kalabildiğini ve yer altı sularını kirletebildiğini söyledi.
Bir lastiğin geri dönüşümünden yaklaşık yüzde 35 karbon siyahı, yüzde 45 piroliz yağı, yüzde 10 çelik ve yüzde 10 gaz elde edilebiliyor. Kılıç, karbon siyahının imalat sanayisinde kullanılan bir ham madde olduğunu; kamera aksamlarının üretiminde de bu malzemeden yararlanıldığını belirtti. ASFAT, geri kazanılan karbon siyahını askeri araçların ve drone gibi ürünlerin üretiminde kullanmayı hedefliyor.
Piroliz yağının askeri tesislerde yakıt olarak kullanılabileceği veya uygun işlemlerden geçirilerek akaryakıta dönüştürülebileceği aktarıldı. Geri kazanılan çeliğin de yeniden ekonomiye kazandırılması planlanıyor.
Lazer kaynak ve yangın söndürme sistemleri
Kılıç, ASFAT’ın tel ve gaz kullanmadan çalışan bir lazer kaynak cihazı geliştirdiğini açıkladı. Geleneksel lazer kaynak cihazlarında kullanılan tel ve gazın çevreye emisyon bıraktığını belirten Kılıç, yeni sistemde bu malzemelerin bulunmadığını söyledi. Cihaz, askeri fabrikalar ile tersanelerdeki üretim faaliyetlerinde kullanılabilecek şekilde geliştirildi.
ASFAT, orduevleri ve askeri tesislerde kullanılan yangın söndürme sistemleri de üretiyor. Kılıç, geleneksel uygulamalarda kullanılan bazı maddelerin insan sağlığına ve elektronik ekipmanlara zarar verebildiğini, ASFAT’ın geliştirdiği sistemlerin ise yangını insan sağlığına, mekanik donanıma ve elektronik cihazlara zarar vermeden söndürmek üzere tasarlandığını ifade etti.
ASFAT, enerji depolama sistemlerini geliştirme, deniz araçlarının çevresel etkilerini azaltma ve geri dönüştürülmüş malzemeleri savunma sanayisinde kullanma çalışmalarını sürdürmeyi planlıyor.
